'Evet'e Kürt seçmen katkýsý
Karakter boyutu :
Metni küçült
Metni büyüt
'Evet'e Kürt seçmen katkýsý
Aðýrlýkla Kürtlerin yaþadýðý Doðu ve Güneydoðu illerindeki 'hayýr oylarý' çoðunlukta ama 1 Kasým seçimleriyle kýyaslandýðýnda oy farklýlaþmalarý 'evet' lehinde oldu. Bunu 1 Kasým'da AK Parti'ye verilen oylarla bu referandumda çýkan evet oylarýna baktýðýmýzda görebiliyoruz. Bu tabloyu HDP'ye verilen oy sayýlarýyla 'hayýr' oylarý arasýndaki farklardan da görmek mümkün. Doðu ve Güneydoðu'daki katýlým ve evet oylarý referandum sonucunda önemli rol oynadý. Hatta Cumhurbaþkaný Erdoðan da konuþmasýnda bu iki bölgedeki 'evet' oylarýnýn yükseliþine özel vurgu yaptý.
17 Nisan 2017 Pazartesi 11:49
 Bu Haberi Paylaş


Cumhurbaþkaný Tayyip Erdoðan, referandum gecesi Huber Köþkü'nde yaptýðý açýklamada, Doðu ve Güneydoðu Anadolu bölgesindeki oylara ayrý bir vurgu yaptý, "Partilerin halk oylamasýndaki pozisyonlarýný dikkate aldýðýmýzda, Güneydoðu Anadolu bölgesindeki tüm illerde 10 ilâ 20 puanlýk artýþlar olduðunu görüyoruz" dedi. 1 Kasým seçimlerine bakýldýðýnda, Aðrý, Van, Hakkari, ?ýrnak, Siirt, Bitlis, Muþ, Tunceli, Bingöl, Diyarbakýr, Batman, Mardin ve ?anlýurfa'da "evet bloðunun" oyu yaklaþýk 450 bin arttý. Bu da Türkiye'deki oy kullanan toplam seçmen sayýsýnýn yaklaþýk yüzde 1'ine karþýlýk geliyor.  

 



2015'te yapýlan 7 Haziran ve 1 Kasým seçimlerinde Kürt seçmenin tercihleri seçim sonuçlarýnýn âkýbetini belirlemiþti. Üstelik Türkiye’nin en önemli sorununun kalbinin attýðý bu illerde seçmen tercihinin anlamý da baþkaydý. Hendeklerle birlikte çatýþmalarýn þehirlere taþýnmasý, seçmenin 7 Haziran’dan 1 Kasým’a kýsmen de olsa HDP'den kopmasýna yol açtý. Ancak yine de HDP bölgede birinci parti olmayý sürdürdü. 

Seçimlerden yaklaþýk 1,5 yýl sonra siyasette gerilimin yükselmesi ve HDP Eþbaþkaný Selahattin Demirtaþ ve milletvekillerinin tutuklanmasý, belediyelerin neredeyse tamamýnýn kayyuma devredilmesine raðmen bölgede seçmenin tepkisizliði baþka bir siyasi okumayý da beraberinde getirdi. HDP cephesine yakýn bazý uzmanlar da isimlerini vermeden de olsa seçmenin HDP'den vazgeçmediðini ancak parti ile arasýna mesafe koyduðunu söyledi. 

Ýþte tüm bu yaþananlar Cumhurbaþkanlýðý sistemi için gidilen referandum sürecinde Kürt seçmenin nerede duracaðýný, tercihinin ne olacaðýný önemli baþlýklardan birini haline getirdi. Bölgede seçmenin HDP’ye hâlâ tepkili olduðu, tepkisini de AK Parti’ye oy vererek olmasa bile sandýða gitmeyerek göstereceði iddia ediliyordu.

Oy kullanmaya batý illerinden erken baþlayan Doðu ve Güneydoðu illerinde sonuçlar da diðer illerden önce ortaya çýkmaya baþladý. Genel tablo partisine tepkili de olsa HDP seçmeninin tercihini çok büyük ölçüde deðiþtirmediðini ortaya koydu.

Bazý illerde katýlýmýn 5-7 aralýðýnda düþtü. Bazý illerde bu düþüþ HDP’nin oy oranýndan düþerek sandýða “Hayýr” olarak yansýdý. Hakkari, ?ýrnak gibi HDP’nin neredeyse tek parti olduðu bazý illerde ise AK Parti’de temsil edilen “Evet” oylarý oransal olarak yüzde 25’in üzerine çýkarak HDP açýsýndan sürpriz yaptý. Aðýrlýkla Kürtlerin yaþadýðý iller HDP’nin yanýnda duruþunu deðiþtirmedi ve “Hayýr” dedi. Bölge "Hayýr" dedi ama HDP'den yaþanan oy kaymalarý Türkiye genelindeki "Evet" oylarýna önemli katký yaptý. 

Diyarbakýr yüzde 67 ile “Hayýr” dedi

7 Haziran seçimlerinde katýlým yüzde 86 olmuþ, HDP Diyarbakýr’da toplam oylarýn yüzde 79’unu alarak bir rekora imza atmýþtý. AK Parti’nin oy oraný ise yüzde 14’tü. 1 Kasým seçimlerinde bu tablo deðiþti. Diyarbakýr’da katýlým oraný yüzde 84,97 idi. HDP yüzde 72,8, AK Parti ise yüzde 21,4 oranýnda oy almýþtý. Referandumda Diyarbakýr’da seçimlere katýlým oraný yaklaþýk yüzde 4 oranýnda geriledi. Bu oran HDP oylarýna düþüþ olarak yansýdý. “Hayýr” oylarý yüzde 67,4, “Evet” oylarý ise yüzde 32,5 oldu. Seçmen sayýsý olarak bakýldýðýnda da HDP oylarýndaki kýsmi düþüþ görülüyor. Buna göre 1 Kasým'da 576 bin seçmenin HDP'ye, 169 bin seçmenin AK Parti'ye oy verdiði Diyarbakýr'da "Hayýr" oylarý 524 bin, "Evet" oylarý ise 251 bin olarak gerçekleþti. Yani HDP'nin 1 Kasým'a göre neredeyse 52 bin seçmenin oyunu kaybettiði, AK Parti'nin ise 80 binin üzerinde seçmenden oy aldýðý görüldü. 

Bölgenin büyük illerinden bir diðeri Mardin. 7 Haziran’da Mardin’de HDP’nin oyu yüzde 73, AK Parti’nin yüzde 19 olmuþtu. Katýlýmýn yüzde 86 olduðu 1 Kasým seçimlerinde ise HDP’nin oylarý yüzde 68, AK Parti’nin oylarý ise 28,5 oldu. Referandum sonuçlarý ise HDP cephesinde kaybý beraberinde getirdi. Katýlýmýn yüzde 82 olduðu “Hayýr” oylarý yüzde 59, “Evet” oylarý ise yüzde 40,9 olarak gerçekleþti.Yani 1 Kasým'da 258 bin 384 oyun HDP'ye, 107 bin 804 oyun AK Parti'ye verildiði Mardin'de, 215 bin "Hayýr", 149 bin 558 "Evet" oyu çýktý. Bu ilde HDP'nin kaybettiði seçmen sayýsý olan 43 bin kadar oyun AK Parti tarafýndan temsil edilen "Evet" cephesine geçtiði görülüyor. 

HDP’nin 1 Kasým’da oransal olarak en çok oy kaybettiði illerden biri Bingöl’dü. 7 Haziran seçimlerine göre gerçekleþen bu oy kaybý referandum sonuçlarýna da yansýdý. 7 Haziran seçimlerinde Bingöl’de AK Parti yüzde 46,9 ile birinci partiydi. HDP ise yüzde 40,9 oranýnda oy almýþtý. 1 Kasým seçimlerinde bu oy oranlarý yüzde 64,6 AK Parti, yüzde 29,5 olarak deðiþti. Referandumda katýlým oraný deðiþmedi ama “Evet” oylarý yüzde 73,2, “Hayýr” oylarý ise yüzde 26,8 olarak gerçekleþti.

134 bin seçmenin oy kullandýðý Bingöl'de 1 Kasým seçimlerinde 38 bin seçmen HDP'ye, 83 bin seçmen AK Parti'ye oy vermiþti. Referandumda AK Parti cephesinde toplanan "Evet" oylarý 95 bini geçti. HDP oylarý ise 36 bin oldu. 

Türkiye’nin en yüksek “Hayýr”ý Tunceli’den

Hayýr oylarýnýn Türkiye’de en yüksek çýktýðý il ise Tunceli oldu. 7 Haziran ve 1 Kasým seçimlerini açýk ara HDP’nin kazandýðý þehirde 7 Haziran seçimlerinde HDP-CHP bloðu yüzde 80, 1 Kasým seçimlerinde ise yüzde 84 oy almýþtý. 16 Nisan referandumunda “Hayýr” oylarý yüzde 80 olarak gerçekleþti. Bu oranla Tunceli Türkiye genelinde oransal olarak en çok “Hayýr” diyen il oldu. Ancak düþük olsa da Tunceli'de "Evet" oylarýnýn oraný da önemli. ?ehirde AK Parti son seçimlerde yüzde 11,7 oranýnda oy almýþtý. "Evet" oylarý ise yüzde 20 çýktý. 1 Kasým seçimlerinde MHP Tunceli'de yüzde 5,9 oy almýþtý. Tunceli'de 1 Kasým seçimlerinde HDP ve CHP seçmenden toplam yaklaþýk 42 bin oy almýþtý, bu oy sayýsý hemen hemen deðiþmedi. Ama 1 Kasým seçimlerinde Ak Parti'nin oy sayýsý 5 bin 800'dü. Bu sayý referandumda 9 bin 800'e çýktý.

Van da HDP cephesinde toplanan “Hayýr” oylarýnýn neredeyse katýlým oranýndaki düþüþ kadar gerilediði illerden biri oldu. 1 Kasým seçimleri ile karþýlaþtýrýldýðýnda katýlým oraný yüzde 81’den yüzde 75’e düþtü. 1 Kasým seçimlerinde HDP yüzde 65,5, AKP yüzde 30 oy almýþtý. Referandumda “Hayýr” oyu yüzde 57 oldu. “Evet” oylarý ise yüzde 42 çýktý. 

Bu oranlarýn sayýlara yansýmasý sonuçtaki farkýn biraz daha etkili görünmesini beraberinde getiriyor. 1 Kasým seçimlerinde 310 bin seçmen HDP'ye, 142 bin seçmen AK Parti'ye oy vermiþti, Referandumda ise HDP cephesinin 52 bin seçmenin oyunu kaybettiði görüldü. 258 bin seçmen "Hayýr" dedi. HDP'nin kaybettiði oy "Evet" cephesine geçti. 193 bin seçmen "Evet" oyu kullandý. 

1 Kasým seçimlerinde HDP’nin yüzde 68, AK Parti’nin yüzde 26,9 oranýnda oy aldýðý Aðrý’da katýlým yüzde 4 oranýnda geriledi ve referandumda yüzde 71 olarak gerçekleþti. “Hayýr” oylarý ise HDP’nin oyunun yüzde 14 altýna düþtü yüzde 56 oldu. “Evet” oylarý ise yüzde 43.4 olarak gerçekleþti. HDP'nin kaybettiði kadar oyun "Evet" cephesine geçtiði illerden biri de Aðrý. Aðrý'da 1 Kasým seçimlerinde HDP 145 bin, AKP 60 bin oy almýþtý. 16 Nisan referandumunda ise "Evet" cephesi 87 bin, "Hayýr" cephesi 115 bin oy aldý. 

Hakkari ve Van’da “Evet” oraný sürprizi

Katýlým oranýnýn düþtüðü illerden biri de HDP’nin tek parti olduðu Hakkari oldu. 1 Kasým seçimlerinde Hakkari’de katýlým oraný yüzde 88’di. HDP ise yüzde 86 oy almýþtý. Referandumda katýlým oraný yüzde 80 oldu. Oy daðýlýmý þehirde “Evet”i temsil eden AK Parti lehinde deðiþti. “Hayýr" yüzde 68,5, “Evet” ise yüzde 31,5 oldu. Hakkari'de 1 Kasým seçimlerinde HDP'nin aldýðý oyu 114 bin seçmen vermiþti. AKP'ye oy veren seçmen sayýsý ise 17 bin idi. Oy deðiþimi rakamlara ise 41 bin "Evet", 85 bin "Hayýr" olarak yansýdý. 

?ýrnak da oy oranlarý Hakkari’ye paralel giden bölge illerinden. ?ýrnak’da katýlýmýn yüzde 92 olduðu 7 Haziran seçimlerinde HDP yüzde 85,3, AK Parti yüzde 8,79 oy almýþtý. 1 Kasým’da katýlým yüzde 90 oldu. HDP yüzde 85,5, AK Parti yüzde 11,1 oranýnda oy aldý. Referandumda ise þehir genel olarak “Hayýr” oyu kullandý ama HDP oy kaybetti. Öncelikle katýlým yüzde 6 oranýnda düþtü ve yüzde 84 oldu. Ancak HDP’nin temsil ettiði “Hayýr” oylarý yüzde 14 geriledi ve yüzde 71’de oldu. “Evet” oylarý ise yüzde 28.59 çýktý. 1 Kasým seçimlerinde HDP 183 bin seçmenden, AK Parti ise 23 bin seçmenden oy almýþtý. Referandumla gelen deðiþim rakamlarda kendisini þöyle gösterdi: 59 bin seçmen "Evet", 148 bin seçmen "Hayýr" oyu verdi. 

Muþ'un tercihi deðiþti

Muþ'da da deðiþim yaþandý. 1 Kasým seçimlerinde HDP þehirdeki seçmenin yüzde 61,8'inin oyunu alarak birinci parti olmuþtu. AK Parti'nin oyu ise yüzde 33,9 olarak gerçekleþmiþti. Muþ'ta referandumda þehrin tercihinin deðiþtiði görüldü. "Evet" oylarý yüzde 50,6, "Hayýr" oylarý ise yüzde 49,3 oldu. Oy sayýlarýnda deðiþimi daha çarpýcý olarak görmek mümkün. 1 Kasým seçimlerinde þehinde AK Parti 61 bin, HDP 112 bin oy almýþtý. Referandumda "Evet" oylarý 87 bin, "Hayýr" oylarý ise 85 bin oldu. 

AK Parti ile HDP'nin baþabaþ yarýþtýðý illerden Bitlis'te ise bu defa yarýþý kazanan AK Parti'nin temsil ettiði "Evet" cephesi oldu. ?ehirde "Evet" oyu 87 bin ile yüzde 59, "Hayýr" ise 60 bin ile yüzde 40,6 çýktý. 1 Kasým seçimlerinde ise AK Parti 65 bin, HDP ise 73 bin oy almýþtý. Oy oranlarý ise HDP'nin yüzde 49, AKP'nin ise yüzde 43'tü. 

Siirt'te "Evet" cephesi lehine oy deðiþimi yaþanan bölge illerinden biri oldu. 1 Kasým seçimlerinde þehirde HDP  yüzde 58 oy alan, AK Parti yüzde 36 oy almýþtý. Buna göre HDP'ye oy veren seçmen sayýsý 81 bin 700, AK Parti'ye oy veren seçmen sayýsý ise 51 bin 400'dü. Referandumda "Hayýr" oylarý yüzde 52 ile önde çýktý. Bu ilde HDP'nin oy kaybý 74 bin olarak gerçekleþti. AK Parti tarafýndan temsil edilen "Evet" oylarý ise 68 bin oldu. Bu ilde 1 Kasým seçimlerinde katýlým oraný yüzde 85 iken referandumda yüzde 83 oldu. 

Kaynak: Al Jazeera
  UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.
Toplam (0) adet yorum eklenmiştir.


EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ

ALINTI YAZARLAR
Diğer Yazarlar
 

SON YORUMLAR