Ýskilipli Atýf Hoca 93 yýl önce bugün idam edildi
Karakter boyutu :
Metni küçült
Metni büyüt
Ýskilipli Atýf Hoca 93 yýl önce bugün idam edildi
Ýskilipli Atýf Hoca, tarihler 4 ?ubat 1926'yý gösterdiðinde Ýstiklal Mahkemesi'nin verdiði karar sonucunda þapka takmadýðý için idam edildi.
04 Şubat 2019 Pazartesi 14:10
 Bu Haberi Paylaş


?apka inkýlabýndan bir yýl önce yazdýðý Frenk Mukallitliði Ve ?apka adlý eserinden dolayý Ýstiklal Mahkemesinde yargýlanan ve karar günü savunma yapmayan Ýskilipli Atýf Hoca'ya Ýstiklal Mahkemesi Baþkaný Kel Ali idam hükmü verdi. Oysa davanýn savcýsý üç yýl hapis istemiþti. Ýskilipli Atýf Hoca 4 ?ubat 1926 günü Ankara Samanpazarý'nda asýlarak idam edildi. Cenazesi yýllar sonra Ýskilip ilçesine getirilerek yeniden defnedildi.

 



ÝSKÝLÝPLÝ ATIF HOCA KÝMDÝR?



Ýskilipli Atýf Hoca, 1874'te Ýskilip'in Tophane köyünde doðdu. Ýlk eðitimini köyündeki medreseden alan Atýf Hoca, daha sonra Ýskilip'in tanýnmýþ alimlerinden Abdullah Efendi'den fýkýh ve tefsir dersleri aldý. Ailesinin itirazlarýna raðmen Ýstanbul'a giderek ilim tahsilini devam ettirmek istedi. Fatih Camii medresesinde ders gören Atýf Hoca 1902'de girdiði ruus sýnavýný vererek Ýstanbul müderrisliðine hak kazandý. Fatih medresesinde müderris olarak ders verirken ayný zamanda Darulfünun Üniversitesine devam etti. Darulfünun'un Ýlahiyat bölümünden mezun olan Atýf Hoca Ýstanbul Kabataþ Lisesi'ne Arapça öðretmeni olarak atandý.

Medreselerin ve müderrislerin eksikliklerini gidermek için bir rapor hazýrladý ve bu raporunu Maþihat-ý Ýslamiyye Dairesi'ne sundu. Fakat rapor köklü deðiþiklikler içermesi ve dairedeki bazýkiþilerin çýkarlarýna dokunmasý nedeniyle ?eyhulislamlýk makamýna þikayet edildi. ?eyhuilislam Mehmet Cemalettin Efendi tarafýndan önce Bodrum'a daha sonra Kýrým'a sürüldü. Kýrým'dan Varþova'ya geçen Atýf Hoca, sürgün cezasý bittikten sonra Ýstanbul'a dönen Atýf Hoca, Beyanül'l hak, Sebilürreþad, dergilerde makaleler yazdý. Ýttihatçýlarla yýldýzý barýþmayan Atýf Hoca, 31 Mart olayýndan bir hafta önce yazdýðý bir yazý nedeniyle tutuklandý. Fakat mahkeme suçsuz buldu ve serbest býraktý. Ýttihatçýlar, Atýf Hoca'ya devlet dairesinde görev vermeyerek onu eðitimle iþtigal etmesinden uzak tutmak istediler.

Atýf Hoca medreselerde fahri olarak ders vermeye Ýttihatçýlara karþý Ýttihad-i Muhammed-i içerisinde yer alýr. Mebus seçilmesi ittihatçýlar tarafýndan engellenir. Mahmut þevket Paþa'nýn öldürülmesinde rolü olduðu gerekçesiyle Ý Ýttihatçýlar tarafýndan suçlanarak Divan-ý Harb'te yargýlanýr, suçlu bulunarak önce Sinop'a daha sonra Çorum-Sungurlu sonra da Boðazlayan'a sürgüne gönderilir. Sürgünde halka vaaz vermesi ve talebelere ders vermesi yasaklanýr. 1.5 yýllýk sürgün cezasý sona erdikten sonra Ýstanbul'a gelir. Ebul2ula Mardin Huzur dersleri adlý eserinde suçsuzluðunun anlaþýlmasýna raðmen hiçbir görev verilmediðini söyler.

Alemdar ve Mahfel gibi gazete ve dergilerde yazýlar yazan Atýf Hoca ?eriat Medeniyet-i , Mirat'ul Ýslam gibi eserlerini bu dönemde yazar. Eserlerinde medeniyet, terakki, eðitim sosyal hayat, Ýslam nizamý, örtünme, ahlak, hukuk gibi konulara vurgu yapar. Siyasi yazýlar yazar ve Ýttihatçýlarýn din-siyaset ayrýmýna karþý çýkar.

Mustafa Sabri Efendi sayesinde veliaht Vahdettin'le tanýþýr ve veliahtla kiþisel dostluk kurar. Birinci Dünya Savaþý'nýn sona Ýttihatçý liderlerin ülkeyi terk etmesiyle Atýf Hoca Fatih dersiamlýðý görevine dönerek baþta fýkýh ve tefsir, Arapça dersleri vermeye devam eder. 1918'de hilafet-i aliye ve Medresetül Kudat'ta da dersler verir.

Hürriyet ve Ýtilaf Partisinin Ýktidara gelmesi ile Ýptida medresesinin umum müdürlüðüne getirilmiþse de Hürriyet ve itilafçýlarýn Ýngiliz yanlýsý siyaset izlemelerine Alemdar gazetesinde yazdýðý yazýlarla karþý çýkmýþtýr. Ýskilipli Atýf Hoca Mondros mütarekesine ilk tepkiyi koyanlardan birisidir. Yakýn arkadaþý Mustafa Sabri Efendi ile birlikte Müderrisin cemiyetini kurar, Mustafa Sabri Efendi'nin þeyhülislamlýða getirilmesinden sonra cemiyetin baþkanlýðý görevini üstlenir. Cemiyet baþlangýçta bir ulema meclisi iken daha sonra Anadolu'nun itilaf devletleri tarafýndan iþgal edilmesinden sonra ismini Teal-i Ýslam Cemiyeti olarak deðiþtirir.

Ýzmir'in iþgal edilmesine karþý ilk karþý beyanname hazýrlayan cemiyet Teal-i Ýslam Cemiyetidir. Bu beyannamede iþgalciler eleþtirilmiþ, yurdun her sathýnda mücadele edilmesi için çaðrý yapýlmýþtýr. Cemiyet kurtuluþ olarak halifeye baðlý kalmayý halifeliði kurtarmayý esas almýþtý. Çünkü halifelik cemiyete göre Ýslam'ý ve Müslümanlarý temsil eden bir makamdý. Halifeliðin iþgal kuvvetlerin hakimiyetine geçmesi Müslümanlar için bir felaket olurdu, bu nedenle iþgalcilere karþý Müslümanlar halifelik þemsiyesi altýnda tek vücut olmalýydýlar.

Ýngilizler iktidardaki Hürriyet ve itilaf Partisi'nden Anadolu'da iþgallere karþý direniþe geçen milislere karþý bir fetva yayýnlanmasýný ?eyhülislamlýktan ister. Atýf Hoca bu þekilde bir fetvanýn yayýnlanmasýna karþý çýkar fakat fetva hazýrlanýr ve Atýf Hoca ve Tahirül Mevlevi'nin karþý çýkmalarýna raðmen fetva cemiyet bildirisi þeklinde yayýnlanmak istenir. Atýf Hoca bu fetvanýn cemiyet adýna yayýnlanmasýna karþý çýkar ve bildiriye imza ve mühür basmaz. Teal-i Ýslam Cemiyetinin adý kullanýlarak uçaklarla atýlan bu fetvaya karþý Atýf Hoca, Vakit gazetesine bir tekzib yazýsý gönderir. 23 Teþrin-i Evvel (Ekim) 1920, No: 1032 Vakit gazetesinde çýkan tekzib yazýsýnda Atýf Hoca memleketin iþgali sýrasýnda böyle bir fetvanýn yanlýþ olduðunu söyler ve bu fetvayý benimsemediðini ve imza koymadýðýný söyler.

1922'de Dolmabahçe Sarayýnda Huzur dersleri verir. Bu dönemde özellikle batýlýlaþma karþýtý yazýlar yazar. Tesettür-ü ?er'i, Din-i Ýslam'da Men-i Müskirat (Ýslam dininde Ýçki Yasaðý), Frenk Mukallitliði ve ?apka kitaplarýný kaleme alýr.

?apka hakkýnda ki kitabýný yazdýktan 1,5 yýl sonra ?apka devrimine muhalefet etmek suçundan tutuklanýr. ?evket Süreyya Aydemir, Tahirül Mevlevi, Hasan Tahmilci, kýzý Melahat Haným Atýf Hoca'nýn ?apkaya muhalefet etmekten tutuklandýðýný belirtmiþlerdir.

Ýskilipli Atýf Hoca 4 ?ubat 1926 Perþembe günü sabaha karþý Eski Meclis binasýnýn yakýnýndaki çarþýda asýlarak idam edilmiþtir.
  UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.
Toplam (0) adet yorum eklenmiştir.


EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ

ALINTI YAZARLAR
Diğer Yazarlar
 

SON YORUMLAR