Ýnsan Haklarý Ve Veda Hutbesi - 2
Karakter boyutu :
Metni küçült
Metni büyüt
Ýnsan Haklarý Ve Veda Hutbesi - 2
14 Ocak 2013 Pazartesi 23:21
Dünya tarihinde insan haklarý ile alâkalý ilk metin, Veda Hutbesi`dir. Bilindiði gibi Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem), vefatýndan kýsa bir süre önce, Milâdî 632 yýlýnda, Mekke`de yüz bin kadar insana Veda Hutbesi olarak bilinen tarihî bir konuþma yapmýþtýr. Avrupa`da ilân edilen...
Dünya tarihinde insan haklarý ile alâkalý ilk metin, Veda Hutbesi`dir. Bilindiði gibi Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem), vefatýndan kýsa bir süre önce, Milâdî 632 yýlýnda, Mekke`de yüz bin kadar insana Veda Hutbesi olarak bilinen tarihî bir konuþma yapmýþtýr. Avrupa`da ilân edilen ilk insan haklarý metni ise 1215 tarihli Manga Carta`dýr. Veda Hutbesi ile Manga Carta arasýnda 583 yýl bulunmaktadýr. Birleþmiþ Milletler Ýnsan Haklarý Beyannâmesi ise, 1948 tarihlidir ve Veda Hutbesi`nden tam 1316 yýl sonra kabul edilmiþtir.

Veda Hutbesi

Veda Hutbesi`nde; insan, aile, toplum ve bütün insanlýðý içine alacak þekilde hak ve özgürlükler ifade edilmektedir. Bu haklardan yaþama hakký, mülkiyet hakký ve ailenin korunmasý hakký Veda Hutbesi`nde açýk bir þekilde ifade edilmektedir:

"Ýnsanlar! Bugünleriniz nasýl mukaddes bir gün ise, bu aylarýnýz nasýl mukaddes bir ay ise, bu þehriniz (Mekke) nasýl mukaddes bir þehir ise, canlarýnýz, mallarýnýz, namuslarýnýz da öyle mukaddestir, her türlü tecavüzden korunmuþtur."

Cahiliye devrinde en fazla maðduriyete uðrayanlar, kadýn ve çocuklardý. O dönemde kadýn, hiçbir deðeri olmayan bir meta veya eðlence aracý idi. Müþrikler, kadýný bazen bir utanç sebebi, bazen de bir eðlence aracý olarak görür ve kabullenirlerdi. Veda Hutbesi`nde, kadýnýn sahip olduðu hak ve hürriyetler, kadýnlarýn ve erkeklerin vazifeleri en güzel þekilde düzenlenmiþtir:

"Ýnsanlar! Kadýnlarýn haklarýný gözetmenizi ve bu hususta Allah`tan sakýnmanýzý tavsiye ederim. Siz kadýnlarý, Allah`ýn emaneti olarak aldýnýz; onlarýn namuslarýný ve iffetlerini Allah adýna söz vererek helâl edindiniz. Sizin kadýnlar üzerinde hakkýnýz, onlarýn da sizin üzerinizde haklarý vardýr. Sizin kadýnlar üzerindeki hakkýnýz, onlarýn aile yuvasýný sizin hoþlanmadýðýnýz hiçbir kimseye çiðnetmemeleridir. Eðer razý olmadýðýnýz herhangi bir kimseyi aile yuvanýza alýrlarsa, onlarý te`dib edebilirsiniz. Kadýnlarýn da sizin üzerinizdeki haklarý, meþru bir þekilde, her türlü yiyecek ve giyecek ihtiyaçlarýný karþýlamanýzdýr."

Veda Hutbesi cihanþümul bir insan haklarý belgesi olarak bütün insanlýðý içine alacak þekilde insan haklarýný düzenlemiþtir. Ýslâm`a göre din, dil, ýrk, renk, cinsiyet ayrýmý yapýlmaksýzýn bütün insanlar eþittir. Din, dil, ýrk, renk ve cinsiyet sebebiyle üstünlük iddiasýnda bulunmak, Ýslâmiyet`e tamamen aykýrýdýr:

"Ey insanlar! Rabb`iniz birdir. Babanýz da birdir. Hepiniz Âdem`in çocuklarýsýnýz, Âdem ise topraktandýr. Arap`ýn Arap olmayana, Arap olmayanýn da Arap üzerine üstünlüðü olmadýðý gibi; kýrmýzý tenlinin siyah üzerine, siyahýn da kýrmýzý tenli üzerinde bir üstünlüðü yoktur. Üstünlük ancak takvada, Allah`tan korkmaktadýr. Allah yanýnda en kýymetli olanýnýz, O`ndan en çok korkanýnýzdýr."

Kuran-ý Kerim ve sünnet insanýn temel haklarýný korumaya yönelik hükümler içerir.

Bunlar:

Adam öldürmek (Maide 5/32 Bakara, 2/84, Furkan, 25/68)
Hýrsýzlýk yapmak (Maide 5/38-39)
Zina ve fuhuþ yapmak (En’am 6/151, Araf 7/28 Nisa 4/15,25)
Ýftira (Nisa 44/114 Nur 24/4,23,24)
Gýybet (Hucurat 49/12, Hümeze 104/1)
Ýçki (Bakara 2/219 Maide 5/90-91)
Ýkrah (Bakara 2/256 Yunus 10/99, Yusuf; 22/103) gibi insanýn maddi ve manevi kiþiliðine tecavüz niteliði taþýyan tüm eylemler yasaklanmýþtýr.

Bununla beraber ayet ve hadislerden de “Allah hakký, Peygamber hakký, Ýslam’ýn hakký, din kardeþliði hakký, ana-baba hakký, evlat hakký, arkadaþlýk hakký, dostluk hakký, müslümanýn müslüman üzerindeki hakký, akraba hakký, komþuluk hakký, koca hakký, zevce hakký, misafir hakký, yolculuk hakký, mal hakký, hayvanlarýn hakký, v.b.” her türlü haklardan bahsedilmiþ, bu haklara rivayet edilmesini yüce Allah, tüm müslümanlardan istemiþtir.

Ayrýca insanýn kendi bedeni ve organlarý üzerindeki haklarýndan da bahsederek kendine zarar vermeyi ve de intiharý dinimiz yasaklamýþtýr.

Her insan bütün haklardan ve hürriyetlerden istifade eder. Ýslam der ki: ’’vatandaþlar, can, mal, namus himayesi, fikir, vicdan, ibadet, seyahat, toplanma ve kazanç için teþebbüs hürriyeti, sosyal kuruluþ ve müesseselerden faydalanma ve yükselmede fýrsat eþitliði gibi bütün haklardan -kanunun çizdiði hudud içinde- istifade ederler (Hayreddin Karaman, Muk. Ýsl. Huk. I, 72) ki bunlarýn en önemlilerinden birisi de yaþama hakkýdýr.

Bunlara "Zaruriyyat-ý Hamse" de denir ki, þunlardýr:

1- Din Emniyeti
2- Can Emniyeti
3- Akýl Emniyeti
4- Mal Emniyeti
5- Nesil (Irz) Emniyeti

Allah’ýn verdiði caný almaya kimsenin hakký yoktur. Bir kaç ayet ve hadis sanýrým bu konuda ufkumuzun geniþlemesine vesile olur.

وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فيهَا وَغَضِبَ اللّهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُ وَاَعَدَّ لَهُ عَذَابًا عَظيمًا

“Kim bir mü’mini kasden öldürürse cezasý, içinde temelli kalacaðý cehennemdir. Allah ona gazap etmiþ, lanetlemiþ ve büyük bir azap hazýrlamýþtýr.’’ (Nisa, 4/93)

مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ كَتَبْنَا عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنَّهُ مَن قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا وَلَقَدْ جَاءتْهُمْ رُسُلُنَا بِالبَيِّنَاتِ ثُمَّ إِنَّ كَثِيراً مِّنْهُم بَعْدَ ذَلِكَ فِي الأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ

"Bundan dolayý Ýsrâil oðullarýna þöyle yazdýk: Kim, bir cana kýymamýþ, ya da yeryüzünde bozgunculuk yapmamýþ olan bir caný öldürürse, sanki bütün insanlarý öldürmüþ gibidir. Kim de onu(n hayâtýný kurtarmak sûretiyle) yaþatýrsa, bütün insanlarý yaþatmýþ gibi olur. Andolsun elçilerimiz onlara açýk deliller getirdiler, ama bundan sonra da onlardan çoðu, yine yeryüzünde israf etmekte(aþýrý gitmekte)dirler." (Maide, 5/32)

Büreyde (r.a) anlatýyor: "Rasulullah (a.s) buyurdular ki:

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صعم) وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَتْلُ مُؤْمِنٍ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ زَوَالِ الدُّنْيَا

"Müminin öldürülmesi, Allah katýnda dünyanýn yýkýmýndan daha büyük (bir hâdise)dir." [Nesâî, Tahrim 2, (7, 83).]

“Kim bir zýmmiyi kasten ve haksýz yere öldürürse o cennetin kokusunu alamaz. Hâlbuki onun kokusu kýrk senelik yoldan duyulur.’’ (Ahmed ibn Hanbel, Müsned, II, 186; Nesai, Kasame, 15)

Ýnsan hayatýna en büyük deðeri veren Ýslam, intiharý, yani sebep ne olursa olsun kendi iradesiyle hayatýna son vermeyi de kesinlikle haram kýlýyor, büyük günahlardan sayýyor.

Ýþte ayet-i kerime:

يَا اَيُّهَا الَّذينَ امَنُوا لَا تَاْكُلُوا اَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ اِلَّا اَنْ تَكُونَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِنْكُمْ وَلَا تَقْتُلُوا اَنْفُسَكُمْ اِنَّ اللّهَ كَانَ بِكُمْ رَحيمًا

"Ey Ýman edenler! Karþýlýklý rýza olmaksýzýn mallarýnýzý aranýzda batýl yollarla yemeyiniz. Kendi canlarýnýza kýymayýnýz. Muhakkak Allah size karþý çok merhametlidir." (Nisa, 4/29)

Hürriyet, varken kýymeti tam anlaþýlamayan temel bir haktýr. Ýnsan için hür olmak asýldýr. Dinimiz baþkalarýnýn hak ve hürriyetlerine tecavüz etmemek kaydýyla insanlara din ve dünya iþlerinde hür iradesiyle serbest hareket imkâný saðlamýþ, þahsi hürriyet Ýslam’da en geniþ manasýyla tanýnmýþtýr. Bir kimsenin hayat ve þahsiyetine tecavüz zulümdür
Ýnsan haklarýndan birisi de inanç ve ibadet hürriyetidir.

Herkes kendi iradesiyle dinini seçer ve yaþar. Kimse, din seçmeye veya deðiþtirmeye zorlanamaz.

Bu konudaki usul þöyledir:

اُدْعُ اِلى سَبيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتى هِىَ اَحْسَنُ

“Rabbinin yoluna hikmetle ve güzel öðütle çaðýr, onlara karþý en güzel metodlarla mücadele et.’’ (Nahl, 16/125)

لَااِكْرَاهَ فِى الدّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَىِّ

“Dinde zorlama yoktur; artýk doðru eðriden ayrýlmýþtýr.’’ (Bakara, 2/256)

وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَامَنَ مَنْ فِى الْاَرْضِ كُلُّهُمْ جَميعًا اَفَاَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتّى يَكُونُوا مُؤْمِنينَ

“Ey Muhammed! Eðer Rabbin dileseydi yeryüzünde bulunanlarýn hepsi birden iman ederlerdi. O halde iman etsinler diye insanlarý sen mi zorlayacaksýn?’’ (Yunus, 10/99)

Bunlardan baþka; düþünce ve söz hürriyeti, iþ ve meslek hürriyeti, seyahat hürriyeti, mülkiyet hakký, can, mal, mesken ve özel hayatýn dokunulmazlýðý, evlenme hakký, kadýn haklarý, sosyal güvenlik hakký gibi akla gelebilecek pek çok konuda Ýslam’ýn söyleyecek sözü, verilecek hakký vardýr. Ýslami terbiye ile yetiþmiþ, Ýslamý özümsemiþ bir toplumda insan hak ve hürriyetleri ihlal edilemez; çünkü Din Gününün Sahibi’nden korkulur. Her hakkýn kýyamet gününde sahibine teslim edileceði, hatta boynuzlu koyundan boynuzsuz koyunun öcünün alýnacaðý bilinir. (Müslim, Birr, 15)

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صعم) قَالَ لَتُؤَدُّنَّ الْحُقُوقَ إِلَى أَهْلِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُقَادَ لِلشَّاةِ الْجَلْحَاءِ مِنْ الشَّاةِ الْقَرْنَاءِ

Kulluk da böyle yapýlýr, devlet adamlýðý da bu þuurla icra edilir.

“Kenar-ý Dicle’de bir kurt aþýrsa bir koyunu,
Gelir de adl-i Ýlahi sorar Ömer’den onu!’’ (M. Akif ERSOY )

MELE MUHAMMED-Î GEVERÎ / YÜKSEKOVA AJANS
 


 
Bu Yazi 7183 kez okundu
  UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.
Toplam (104) adet yorum eklenmiştir.
@melda
08 Ocak 2014 Çarşamba 18:53
allah sizden razý olsun sizin sayenizde temel dini bilgiler performansýný yaptým
  YORUM DEVAMI
@Geverî
26 Şubat 2013 Salı 17:32
Seyda Yazýlarýnýz Nerde Kaldý... artýk Yazmýyormusunuz...
Yazýlarýnýza ?ok Ýhtiyacýmýz Var.
  YORUM DEVAMI
@ege üniveritesi
22 Ocak 2013 Salı 20:44
allah razý olsun hocam allah bizi adeletten kardeslikten islamdan ayýrmasýn inþallah
  YORUM DEVAMI
@hülya
22 Ocak 2013 Salı 00:06
hocam allah sizden razý olsun
  YORUM DEVAMI
@civan
21 Ocak 2013 Pazartesi 18:31
kandan anarþiden beslenenler bu yazdýðýnýz gerçeði hiç kabul ederlermi hocam, çünkü rejimleri kanla ayktadýr
  YORUM DEVAMI

» Sahte tepelerden inip, þefkat ýrmaklarýna dalalým 14 Şubat 2014 Cuma 14:52
» Ýnsanlýðýn kurban imtihaný 14 Ekim 2013 Pazartesi 11:24
» Mevlid Kandili üzerine... 23 Ocak 2013 Çarşamba 13:07
» Ýnsan haklarý ve Veda Hutbesi - 1 13 Kasım 2012 Salı 00:57


EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ

ALINTI YAZARLAR
Diğer Yazarlar
 

SON YORUMLAR